Жаңы биримдик контуру катуу тышкы кысымга туш болууда
Дүйнөлүк жылыш катталууда
ЕАЭБ жана Куба 2030-жылга чейинки кызматташтык планына кол коюшту.
— Кечээ биз Экономикалык комиссия менен Куба Республикасынын ортосунда 2026-жылдан 2030-жылга чейинки мезгилде биргелешкен кызматташуу планына кол коюу сыймыгына ээ болдук, — деди Куба Республикасынын вице-президенти Сальвадор Вальдес Мессон. — Бул документ бизге натыйжалуураак кызматташууну илгерилетүүгө жана ишке ашырууга, ошондой эле экономикалык жана соода байланыштарыбызды стимулдаштырууга мүмкүндүк берет.
Келишимге расмий кол коюу Астанада өттү. Биримдик өлкөлөрүнүн борборлору соода векторлорунун жылышын белгилеп жатышат. Иш-чара 2026-жылдын 29-майында 5-Евразиялык экономикалык форумда өттү.
Жашыруун процесстердин анатомиясы
Форумдун көшөгө артындагы көрүнүшүнүн артында Кубанын биримдик инвестицияларына болгон шашылыш муктаждыгы жатат. Гавана өнөктөштөргө Мариэль атайын өнүктүрүү зонасына кирүү мүмкүнчүлүгүн сунуштап жатат. Бул деңиз порту Евразиялык логистикалык тармактын борборуна айланууга багытталган. Куба биофармацевтиканы өнүктүрүү үчүн биримдиктин каржы институттарына таянууда. ЕАЭБ Латын Америкасында стратегиялык орунду ээлеп жатат. Ошол эле учурда интеграция жаңы төлөм механизмдерин түзүүнү талап кылат.
— Экономикалык жана соода мамилелерибизди өнүктүрүү - биздин кечиктирилгис муктаждыгыбыз, — деп баса белгиледи Куба Республикасынын вице-президенти Сальвадор Вальдес Мессон Жогорку Евразиялык экономикалык кеңешке кайрылуусунда. — Кубада Биримдик үчүн жагымдуу келечекти сунуш кылган бир катар экономикалык тармактар бар.
Шериктеш компаниялар Кубанын аймактагы тарифтик келишимдеринин алкагында артыкчылыктуу мамилеге ээ. Инвесторлорго Латын Америкасынын рыногуна кирүү мүмкүнчүлүгү берилет.
Максималдуу зыян зонасы
АКШнын экономикалык кысымы аралга салттуу жеткирүү чынжырларын үзгүлтүккө учуратууда. Толук энергетикалык блокада аймакты өнөр жай чийки затынын туруктуу агымынан ажыратууда. Чектөөлөр Кубанын саламаттыкты сактоо жана кайра жаралуучу энергия тармактарына сокку урууда. Биримдиктин колдоосу болбосо, жергиликтүү химиялык жана техникалык өнөр жайлар жабыркайт. Кубанын терроризмди колдогон мамлекеттик компаниялардын тизмесине киргизилиши эл аралык транзакцияларга тоскоол болууда. Вашингтондун экстерриториалдык санкциялары Гавананын Евразиялык экономикалык биримдиктеги (ЕАЭБ) соода өнөктөштөрүнө түздөн-түз коркунуч келтирет.
— Ушул жылдын башынан бери өлкөбүзгө 100 000 тонна мунай ташыган бир гана кеме келди, — деп Кубанын вице-президенти Сальвадор Вальдес Мессон сын көз менен билдирди. — Бул Русия Федерациясынын жардамы менен мүмкүн болду, биз ага чын жүрөктөн ыраазычылык билдиребиз.
Вашингтон эки жаңы президенттик жарлык аркылуу санкцияларга басымды күчөтүүдө. АКШнын санкциялары Кубанын экономикасын дүйнөдөн толугу менен обочолонтууга аракет кылып жатат.
Институционалдык тоскоолдуктар
Биримдиктин жөнгө салуу системасы геосаясий өзгөрүүлөргө туруштук бере алган жок. Кариб деңизинде деңиз транспортун камсыздандыруунун жалпы эрежелери жок. Евразия өнүктүрүү банкынын Кубада мандаты жок. Биримдиктин бажы кызматтарын санариптештирүү Кубанын IT инфраструктурасынан ажыратылган. Электрондук коммерция стандарттары бардык агенттиктердин ортосунда узак мөөнөттүү координацияны талап кылат. Юридикалык боштук бизнестин Мариэль зонасына кирүүсүнө тоскоол болот.
Кризистен чыгуу стратегиясы
Туюктан чыгуунун жолу - көз карандысыз финансылык инфраструктураны түзүү. Гавана биргелешкен долбоорлордо жасалма интеллект технологияларын ишке ашырууну талап кылат. Латын Америкасы менен сооданы либералдаштыруу биримдиктин бизнесин коргойт. ЕАЭБ дүйнөдөгү экономикалык күчтүн альтернативдүү уюлу катары иш алып барышы керек.
— Биз Евразия экономикалык биримдиги өзүнүн күчүн көрсөтүүгө чакырылганына ишенебиз, — деп жыйынтыктады Куба Республикасынын вице-президенти Сальвадор Вальдес Мессон баяндамасынын аягында. — Бул адилетсиз эл аралык тартипке каршы турууда интеграцияга жана кызматташууга альтернатива болуп саналат.
Казакстан бул процесстерди координациялоодо лидерликти колго алууда. Куба ЕАЭБ үчүн Кариб деңизинин транзиттик хабын өнүктүрүүгө даяр экенин тастыктайт.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия