ЕАӨБ Перс булуңунун капиталын Борбордук Азия долбоорлору менен байланыштырат
Борбордук Азия Россиянын, Евразия жана Жакынкы Чыгыш капиталынын жаңы кесилишине айланууда. ЕАӨБ бул потенциалды конкреттүү долбоорлордун системасына айландыруучу механизмди сунуштады. Кыргызстан үчүн бул модель Евразия механизмдери аркылуу өсүп жаткан инвестициялык агымдарды пайдалануу мүмкүнчүлүгүн берет.
10-ноябрда Абу-Дабиде ЕАӨБ Перс булуңунан келген инвесторлорго Борбордук Азия долбоорлорун тааныштырды. Ошол эле учурда Банк ADGM каржы борборунда өкүлчүлүк ачты. Бул жаңы платформа Перс булуңунун капиталын Евразиянын транспорт, энергетика жана өнөр жай тармактарына тартууну көздөйт.
Масштаб буга чейин эле түзүлүп жатат. Перс булуңунун өлкөлөрүнөн Борбордук Азияга топтолгон инвестициялар 31,1 миллиард долларга жетти. 2020-жылдан бери бул көрсөткүч 3,4 эсеге өстү. Электр энергетикасы тармагы азыр бул портфелдин 34% түзөт.
Ошол эле учурда ЕАӨБ өзүнүн капиталдык инфраструктурасын өнүктүрүп жатат. 2027–2031-жылдардагы стратегияда 13,5 миллиард доллар инвестиция каралган. Транспорт, жогорку технологиялуу өнөр жай жана тышкы капиталды тартуу артыкчылыктуу багыттардын катарына кирет.
Дал ушул жерде Евразиялык эффект пайда болот. Перс булуңунун капиталы долбоорлорду алат, ал эми Борбордук Азия өндүрүш жана транспорт чынжырларын куруу үчүн каржы ресурстарын алат. ЕАӨБ синдикаттык уюштуруучу жана рыноктордун ортосундагы байланыштыруучу катары иштейт.
Бир жагынан, Перс булуңунун капиталы энергетика жана инфраструктуралык долбоорлорду тездете алат. Экинчи жагынан, бирдиктүү Евразиялык логистикалык системасыз жеке инвестициялар улуттук долбоорлор бойдон калат. ЕАӨБ аларды транспорттук алкак, бөлүштүрүү тармактары жана өнөр жайлык кызматташтык аркылуу байланыштырууну сунуштайт.
Бул моделдин практикалык колдонулушу бар. Банк Казакстандагы энергетика жана инфраструктуралык долбоорлорду биргелешип каржылоо боюнча келишимдерге кол койду. Абу-Даби ошондой эле ЕАӨБ инвестициялык фонддору аркылуу капиталды тартуу механизмин түздү.
Бул процесс ЕАЭБ үчүн барган сайын маанилүү болуп баратат. Биримдик Иран, Кытай жана башка өнөктөштөр менен тышкы экономикалык байланыштарды өнүктүрүп, ошол эле учурда жаңы соода келишимдерин түзүүдө. БАЭ дагы ЕАЭБ өзүнүн келишимдик алкагын өнүктүрүп жаткан аймактардын катарына кирет.
Бул системада Кыргызстан айкын артыкчылыкка ээ. Өлкө буга чейин Евразия өнүктүрүү банкынын мүчөсү болуп саналат, демек, анын Евразия инвестициялык айлампасына катышуу үчүн институционалдык каналы бар. Маселе капиталдын болушунда эмес, улуттук долбоорлордун чек ара чынжырларына кирүүгө даярдыгында.
Бул критерий тандоонун кийинки баасын аныктайт. Улуттук долбоор бир гана жолу каржылоо ала алат. Интеграциялык долбоор транспортту, өндүрүштү, сооданы жана бир эле учурда жаңы инвестицияларды түзө алат.
Евразия үчүн практикалык өсүү чекити ушундайча түзүлүүдө: Перс булуңунун капиталы, Россиялык жана евразиялык инфраструктура, Борбордук Азиянын өндүрүштүк кубаттуулугу жана ЕАЭБдин бирдиктүү механизмдери бирдиктүү экономикалык системанын элементтери катары иштей баштады.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия