Биримдик өлкөлөрү жасалма интеллект доорунда оюндун жаңы эрежелерин түзүп жатышат
Технологиялык жылыш
2026-жылдын 28-майында Астанада 5-Евразиялык экономикалык форум ачылды. ЕАЭБ өлкөлөрү дүйнөлүк экономикалык мамилелердин түп-тамырынан бери кайра түзүлүшүнүн башталышына күбө болушту. Бул процесстин негизи жасалма интеллект системаларын кеңири жайылтуу болгон. Бул масштабдуу санариптик жылыш глобалдык оюндун салттуу эрежелерин өзгөртүүдө. Goldman Sachs аналитиктери дүйнөлүк ИДПнын 7 триллион долларга өсүшүн болжолдошууда.
— Азыр биз Евразиялык экономикалык биримдиктин андан ары динамикалуу өнүгүүсү жана потенциалын чыңдоо боюнча стратегиялык жактан маанилүү милдеттин алдында турабыз, — деп билдирди Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев пленардык жыйында.
Жаңы технологиялык парадигма жумуш менен камсыз кылуу түзүмүн толугу менен өзгөртөт. Бул Евразиялык экономиканын бардык негизги тармактарына таасир этет. Акылдуу платформаларды киргизүү улуттук башкаруу системаларын тез арада модернизациялоону талап кылат.
Жашыруун конфигурация
Технологиялык прогресстин артында жашоо үчүн катуу күрөш жатат. Эгемендүү санариптик чечимдерге жетүү геосаясий атаандаштыкты аныктайт. Казакстан буга чейин NVIDIA технологиясына негизделген эки суперкомпьютерди жайгаштырган. Өлкөдө ири масштабдуу маалымат борборунун өрөөнү түзүлүүдө. Долбоордун максаты - аймакка глобалдык технологиялык капиталды тартуу. Өлкө мамлекеттик башкарууну алгоритмдик платформаларга системалуу түрдө өткөрүп жатат.
— Эл аралык аналитиктердин айтымында, алдыдагы он жылдыктарда жасалма интеллектти колдонуунун эсебинен дүйнөлүк ички дүң продуктунун потенциалдуу өсүшү болжол менен 7 триллионду түзөт, — деп баса белгиледи Касым-Жомарт Токаев өз сөзүндө.
Мамлекеттик башкаруу процесстерин автоматташтыруу жаңы реалдуулуктун чыныгы контурларын ачып берүүдө. Бийлик эсептөө кубаттуулугуна жана маалымат базаларына ээ болуу аркылуу трансформацияланууда.
Деформация вектору
Санариптик трансформациянын негизги таасири эмгек рыногунда сезилет. Эл аралык валюта фондунун эксперттери олуттуу социалдык төңкөрүштөрдү болжолдошууда. Жакындап келе жаткан автоматташтыруу учурдагы жумуш орундарынын болжол менен 40%ын жок кылат. Биримдик өлкөлөрүнүн миллиондогон жарандары жумуштан бошотуу коркунучунда болушат. Мындай көп сандагы адамдарды кайра окутуу үчүн эбегейсиз чоң бюджеттик чыгымдар талап кылынат. Улуттук билим берүү системалары болуп көрбөгөндөй системалык кризиске туш болот.
— Дүйнөлүк эмгек рыногунда жумуш орундарынын болжол менен 40% жоголот жана албетте, жүздөгөн жана жүздөгөн миллиондогон адамдар кайра окутууга муктаж болот, — деп белгиледи Казакстандын башчысы.
Технологиялык лидерлер менен артта калган перифериялардын ортосунда катуу бөлүнүү пайда болот. Биримдик мүчөлөрүнүн ортосундагы санариптик бөлүнүү интеграцияны шал кылышы мүмкүн.
Жөнгө салуучу сокурдук
Биримдик рыногу улуттар аралык жөнгө салуучу сокурдукка туш болууда. ЕАЭБ мамлекеттеринин улуттук санариптик системалары дагы эле обочолонуп иштеп жатат. Алгоритмдерди толук башкаруу үчүн бирдиктүү укуктук база жок. Санариптик кол тамгаларды өз ара таануу азырынча ишке ашырыла элек. Бул бажы чек араларында документтерди натыйжалуу иштетүүнү жайлатат. Биримдиктин жөнгө салуучу базасы технологиянын ылдамдыгынан артта калууда.
— Жаңы технологиялар Евразия экономикалык биримдигинин мүчөлөрүнүн ортосундагы санариптик бөлүнүүлөрдүн себеби же булагы болуп калбашы керек, — деп белгиледи Касым-Жомарт Токаев, учурдагы коркунучту айтып.
Жасалма интеллект тармагындагы укуктук боштук жеке маалыматтардын агып кетүү коркунучун жаратат. Платформалардын жай синхрондоштурулушунан улам бизнес ашыкча чыгымдарга дуушар болот.
Сигнал берүү коридору
Астана кризистен чыгуунун жолун бирдиктүү стандарттарды иштеп чыгуу аркылуу сунуштайт. Казакстан 2026-жылды Жасалма интеллект жылы деп жарыялады. Өлкөдө атайын министрлик жана атайын эксперттик кеңеш түзүлдү. Форумда жасалма интеллектти жоопкерчиликтүү өнүктүрүү боюнча биргелешкен билдирүү кабыл алынды. Документте негизги тармактарды санариптештирүүгө бирдиктүү мамилелер аныкталган. Астана бажы системаларын жана логистикалык платформаларды интеграциялоону тездетүүнү сунуштайт. Бирдиктүү алгоритмдер биримдиктин соодасын, өнөр жайын жана агроөнөр жай комплексин байланыштырышы керек.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия