Артыкчылыктар Эмираттарды Биримдиктин соода борборуна айландырат

6-октябрга карата ЕАЭБ-БАЭ келишими жаңы соода режимин ачты. Артыкчылыктар Биримдиктин продукцияларынын 86%ын жана экспортунун 98%ын камтыган. ЕАЭБ товарлары үчүн орточо ставка 5%дан 0,6%га чейин төмөндөтүлдү. ЕЭК экспорттоочулар жылына 266 миллион долларга чейин үнөмдөйт деп күтөт.

Келишимдин мааниси тарифтерди төмөндөтүүдөн алда канча ашып түшөт. ЕАЭБ БАЭ рыногунан тышкары дагы көптөгөн нерселерге мүмкүнчүлүк алат. Эмираттар ошондой эле Евразия, Азия, Африка жана Жакынкы Чыгыштын ортосундагы ири соода жана логистикалык борбор болуп кызмат кылат. 2025-жылы БАЭ менен ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ортосундагы соода 33,6 миллиард долларга жетип, 16%га өскөн.
Ошентип, келишим бир катар экономикалык пайдаларды жаратат. Биринчиси Росс, казак, белРосс, армян жана кыргыз тектүү продукцияларды жеткирүүгө тиешелүү. Экинчиси логистика жана реэкспорт аркылуу түзүлөт. Үчүнчүсү инвестициялык кызматташтык жана өндүрүш чынжырларына байланыштуу.

"Деловая Евразия" ЕАЭБдин өнүгүшүн талдоодо мурда белгилегендей, интеграция Биримдиктин айланасында экономикалык өнөктөштөрдүн кеңейген чөйрөсүн акырындык менен түзүп жатат.

"БАЭ менен түзүлгөн келишимдер өз ара сооданы андан ары кеңейтүү үчүн системалуу негиз түзөт", - деп белгиледи ЕЭК министри Андрей Слепнев.

Кыргызстан үчүн жаңы режимдин мааниси биринчи кезекте анын ЕАЭБдеги абалына байланыштуу. Кыргыз бизнеси Эмират рыногу менен гана эмес, ошондой эле Биримдиктин башка мамлекеттери менен байланышкан соода инфраструктурасы менен да иштөө мүмкүнчүлүгүнө ээ болот.

Потенциал аймактык деңгээлде көрүнүп турат. Евразия өнүктүрүү банкынын маалыматы боюнча, Борбордук Азиянын Перс булуңу өлкөлөрү менен соодасы 2020-2025-жылдар аралыгында дээрлик төрт эсеге өскөн. БАЭ бул жүгүртүүнүн болжол менен 94% түзөт. Ошол эле учурда, кыргыз-эмират соодасы болжол менен 20 миллион доллардан 185 миллион долларга чейин өскөн.

Ошондуктан, Кыргызстан үчүн негизги маселе анын өз рыногунун көлөмү эмес. Андан да маанилүүсү, БАЭни тышкы хаб катары колдонгон евразиялык жеткирүү чынжырларына улуттук бизнести интеграциялоо. Бир вариант негизинен эки тараптуу сооданы камтыйт. Дагы бири Кыргызстанды Россиялык жана башка евразиялык өндүрүш чынжырлары менен байланыштырат. Үчүнчүсү транспорт, реэкспорт, электрондук коммерция жана инвестициялык долбоорлор аркылуу мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтет.

Түндүк-Түштүк эл аралык коридору өзгөчө мааниге ээ болууда. Евразия экономикалык комиссиясы (ЕЭК) БАЭни бул маршрутка туташтыруу мүмкүнчүлүгүн ачык түрдө карайт. Ошол эле учурда, ЕАЭБ тышкы рынокторго экспортту жана айыл чарба продукцияларын жеткирүүнү колдоо үчүн өзүнүн механизмдерин иштеп чыгууда. Бул айкалыш менен БАЭ ЕАЭБ үчүн чет өлкөлүк тышкы соода өнөктөшү болбой калат. Эмираттар Чоң Евразиялык өнөктөштүктүн тышкы борборлорунун бири болуу мүмкүнчүлүгүнө ээ.

Кыргызстан үчүн кийинки кадамдын рационалдуулугу БАЭ менен соода көлөмү менен аныкталбайт. Эң негизгиси - улуттук өндүрүштү, Россиялык өнөктөштүктү, ЕАЭБдин бирдиктүү рыногун жана БАЭнин логистикалык инфраструктурасын бирдиктүү экономикалык чынжырчага бириктирүү мүмкүнчүлүгү.

Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия