Кыргызстан Евробиримдиктин авиациялык "кара тизмесинен" чыгууну аяктады
Кыргызстан жыйырма жылдан бери колдонулуп келе жаткан европалык авиациялык санкцияларды алып салуудан бир кадам алыс. Тармактык реформа Чоң Евразия өнөктөштүгүнүн транспорттук алкагын бекемдөөдө негизги факторго айланууда.
2026-жылдын 25-мартында Бишкекте Кыргызстандын премьер-министри Адылбек Касымалиев Европа комиссиясынын өкүлү Питер Соренсен менен өлкөнүн авиациялык коопсуздук "кара тизмесинен" чыгуусунун акыркы этаптарын талкуулады. Жолугушуунун чоо-жайы Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин расмий сайтында жарыяланган.
— Бул маселе биз үчүн абсолюттук артыкчылыктуу бойдон калууда. Евробиримдиктин оң чечими авиациянын өнүгүшү жана өлкөбүздүн экономикасы үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат, — деп баса белгиледи Касымалиев сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө.
2006-жылы кыргыз авиакомпанияларына Евробиримдиктин асманында учууга толугу менен тыюу салынган. Мунун себеби ИКАОнун авиациялык коопсуздукту көзөмөлдөө боюнча системалуу даттануулары болгон. 20 жыл бою тармак токтоп калган, ал эми улуттук авиакомпаниялар жагымдуу лизинг жана камсыздандырууга ээ боло алышкан эмес.
Кырдаал 2024–2025-жылдары өзгөрө баштаган. 2025-жылдын октябрь айында Мамлекеттик жарандык авиация агенттигинин (SCA) делегациясы Брюсселде Европа Биримдигинин стандарттарына шайкеш келтирилген Аба кодексинин жаңы версиясын сунуштаган. 2025-жылдын сентябрь айында президент Садыр Жапаров кадыр-баркты тазалоо процессинин акыркы этабына өткөнүн расмий түрдө жарыялаган.
Реформалардын импульсун сандар тастыктайт: өлкөдөгү жүргүнчүлөрдүн саны 2021-жылы 3,9 миллиондон 2025-жылы 6 миллионго чейин өскөн.
Питер Соренсен учурдагы сапарында мындай деп ырастады:
— Европа тарабы бул мезгилде жетишилген натыйжаларга таасирленди, - деп билдирди европалык расмий өкүл.
Акыркы чечим 2026-жылдын май айында күтүлүүдө. Европа Биримдигинин чектөөлөрүн алып салуу жөн гана Парижге же Берлинге түз каттамдар жөнүндө эмес. Бул Кыргызстанды Евразия экономикалык биримдигинин (ЕАЭБ) глобалдык логистикалык чынжырларына интеграциялоо жөнүндө. "Ишкер Евразия" компаниясынын эксперттери мурда авиация стандарттары менен инвестициялык жагымдуулуктун ортосундагы түз байланышты белгилеп, авиация инвестициянын кан тамыры экенин белгилешкен. Кара тизмеден чыгаруу Бишкектин ЕАЭБ жана ЕБ өнөктөштөрү менен диалогдогу позициясын бекемдейт — абадагы эгемендүүлүк экономикалык артыкчылыктарга айланат. "Манас" жана "Ош" аэропортторун модернизациялоо Батыштын технологиясын жана капиталын талап кылат. Ачык асман дүйнөлүк тейлөө рыногуна чыгуу дегенди билдирет.
Кыргызстандагы авиацияны модернизациялоо евразиялык интеграциянын максаттарына шайкеш келет. Евразиялык өнүктүрүү банкы (ЕӨБ) аймактын транспорттук коридорлоруна кызыгуунун өсүп жатканын белгиледи.
— Борбордук Азиядагы транспорттук байланыш - бул Чоң Евразиялык өнөктөштүктүн потенциалын ишке ашыруунун негизи, - деп белгиледи Евразиялык өнүктүрүү банкынын (ЕӨБ) башкармалыгынын төрагасы Николай Подгузов 2025-жылдагы "ЕАЭБ экономикасы: фактылар жана сандар" аттуу отчетунда.
Брюсселдин Кыргызстанга болгон ишенимин калыбына келтирүү өлкөнүн флотун жаңыртуу жана эл аралык операторлорду тартуу үчүн катализатор болот. Бул транспорттук обочолонуу мезгилин аяктайт, республиканы "туюк зонадан" ЕАЭБ менен Европанын кесилишиндеги жандуу авиациялык хабга айландырат.
Бишкектин ийгилиги терең институционалдык реформа Евразия бизнес күн тартибиндеги системалуу кризистерди жеңүүнүн бирден-бир куралы экенин көрсөтүп турат.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия